WORKSHOPS

1 Ervaringsdeskundigheid in de GGZ – wat betekent het echt?

Marit Wisse (ervaringsdeskundige, PsyQ Zwolle/Apeldoorn) & Marjolein de Jong (klinisch psycholoog/psychotherapeut, Manager Inhoudelijke Zaken, PsyQ Zwolle/Apeldoorn)

Steeds vaker maken ervaringsdeskundigen deel uit van GGZ-teams. Maar wat houdt ervaringsdeskundigheid precies in? Welke meerwaarde biedt het voor cliënten én professionals? En hoe wordt de inzet ervan in de praktijk ervaren? In deze interactieve workshop verkennen we de rol van ervaringsdeskundigheid binnen de GGZ. Ontdek wat ervaringsdeskundigheid betekent voor de samenwerking binnen teams, krijg nieuwe inzichten door verhalen uit depraktijk, en leer hoe herstel en herstelondersteunendezorg hierin een belangrijke rol spelen

2 Patroondiagnostiek: van stoornisgericht naar in patronen denken

Ivo Smits (GZ-psycholoog i.o. tot specialist, Parnassia Groep – PsyQ/Brijder) & Noumidia Sahla (masterpsycholoog, Parnassia Groep – PsyQ)

Ontdek hoe patroondiagnostiek helpt om verder te kijken dan classificaties. Je ervaart zelf hoe het is om in patronen te denken en krijgt inzicht in deze vernieuwende intakebenadering en de impact op behandeling en samenwerking.

3 Het is maar taal, toch? Een ervaringsgerichte introductie in Acceptance and Commitment Therapie (ACT)

Marco Kleen (klinisch psycholoog, Lentis – Centrum Integrale Psychiatrie, Groningen)

Taal helpt ons communiceren, maar kan ons ook vastzetten in negatieve gedachten. In deze ervaringsgerichte workshop maak je kennis met ACT en leer je afstand nemen van je talige brein. Door je te richten op het hier-en-nu en acceptatie te oefenen, ontwikkel je psychologische flexibiliteit. Met weinig theorie en veel oefeningen krijg je een praktisch inkijkje in deze evidence-based methode.

4 Doelgestuurd behandelen – het lijkt zo evident!

Bert Delfstra (klinisch psycholoog & manager zorg, PsyQ Almere) & Mirjam Nekkers (GZ-psycholoog & beleidsadviseur, Indigo/Brijder/PsyQ – Parnassia Groep)

Waarom sturen op doelen effectiever is dan alleen op klachten. In deze workshop leer je hoe je concrete behandeldoelen formuleert en hoe dit bijdraagt aan betere behandelresultaten en kortere trajecten.

5 Sensorimotore Psychotherapie: Lichaamsgericht traumabehandeling binnen de GGZ

Hanna Uhr-Daal, klinisch psycholoog, ISP Leiden
&
Quintien van Heloma Lugt, klinisch psycholoog, ISP Lijnbaan

Sensorimotor psychotherapie is een lichaamsgerichte vorm van psychotherapie die de wisselwerking tussen lichaam en geest centraal stelt. Deze benadering werd ontwikkeld door Pat Ogden in de jaren 70 en 80, vanuit haar ervaring dat cliënten met traumatische klachten vaak onvoldoende baat hadden bij uitsluitend verbale therapieën. In samenwerking met onder anderen Bessel van der Kolk werd de methode verder onderbouwd en uitgewerkt tot een gestructureerde behandelvorm die inmiddels internationaal wordt toegepast binnen de geestelijke gezondheidszorg (GGZ).

De kern van sensorimotor psychotherapie is dat ingrijpende ervaringen niet alleen worden opgeslagen in gedachten en emoties, maar ook in het lichaam. Wanneer iemand wordt blootgesteld aan stress of trauma, reageert het zenuwstelsel met automatische overlevingsstrategieën, zoals vechten, vluchten of bevriezen. Als deze reacties niet volledig kunnen worden afgerond, kunnen ze zich vastzetten in het lichaam en later leiden tot klachten zoals angst, spanning, somberheid, dissociatie of psychosomatische symptomen.

Binnen de therapie wordt daarom actief gewerkt met lichamelijke gewaarwordingen, houding, beweging en ademhaling. Cliënten leren om subtiele signalen van hun lichaam op te merken en te begrijpen, en om op een veilige manier contact te maken met vastzittende spanning en reacties. De therapeut ondersteunt dit proces zorgvuldig, met aandacht voor stabilisatie en het voorkomen van overbelasting. Door deze werkwijze kunnen niet-afgemaakte stressreacties alsnog worden doorlopen en geïntegreerd.

Sensorimotor psychotherapie wordt in de GGZ met name ingezet bij trauma- en stressgerelateerde stoornissen, zoals posttraumatische stressstoornis (PTSS), maar ook bij angststoornissen, depressie, hechtingsproblematiek en onverklaarde lichamelijke klachten. De methode is vooral waardevol voor cliënten die moeite hebben om hun ervaringen onder woorden te brengen, of die merken dat praten alleen onvoldoende helpt om tot verwerking te komen.

Deze workshop biedt een toegankelijke introductie in de theoretische uitgangspunten en praktische toepassingen van sensorimotor psychotherapie. Naast uitleg en voorbeelden gaan deelnemers ook zelf actief aan de slag met korte, laagdrempelige oefeningen gericht op lichaamsbewustzijn. Zo ervaren zij direct hoe het is om aandacht te hebben voor lichamelijke signalen en welke invloed dit kan hebben op spanning en ontspanning. Deelnemers krijgen hiermee niet alleen inzicht, maar ook een eerste praktische ervaring met deze benadering, die kan bijdragen aan meer zelfregulatie, veerkracht en een gevoel van veiligheid.

6 De emotierevolutie: ik voel dus ik ben

Rien Bakker (psychotherapeut, Drijfveer Psychotherapie, Utrecht; docent en supervisor o.a. RINO Utrecht)

Sinds het dualisme van Descartes in de 17e eeuw staat het rationele centraal in onze cultuur. Cliënten komen echter met emotionele problemen; ze voelen te veel of te weinig en lijden daaraan. De emotietheorie helpt ons het emotioneel vastlopen van onze cliënten te begrijpen en ruimte te geven aan het bottom-up proces van ontlading en verandering. De emotiebril kijkt voorbij diagnoses en comorbiditeit. In deze workshop gaan we verkennen wat de kracht is van emoties voor onszelf en onze cliënten.

7 Vrouwen, psychiatrie en hormonen

Sandra Kooij (psychiater, PsyQ & Parnassia Academie; hoofd Kenniscentrum ADHD bij volwassenen & ouderen)

Hormonale schommelingen spelen een grote rol bij psychiatrische klachten bij vrouwen, maar zijn vaak onderbelicht. In deze workshop krijg je inzicht in PMS/PMDD, PME, postnatale en perimenopauzale depressie. Ook behandelopties komen aan bod, zoals leefstijl, medicatie, hormonen en HST. Inclusief praktische handvatten, het H3-netwerk en het document ‘How to Hormone’.

8 EMDR voor persoonlijkheidsstoornissen

Karin Slotema (psychiater, Parnassia Groep) & Eliane Pathuis (GZ-psycholoog, Parnassia Groep)

Wat is de evidentie voor traumagerichte behandeling bij persoonlijkheidsstoornissen? In deze workshop krijg je inzicht in de rationale en toepassing van EMDR bij deze doelgroep. Je leert hoe je deze behandelvorm inzet en gaat zelf aan de slag met een casusconceptualisatie.

9 LVB/Zwakbegaafdheid in de GGZ

Jan van de Plas (Arts Verstandelijk Gehandicapten, expert LVB binnen GGZ, Parnassia Groep)
Arts-docent bij de Arts VG Opleiding van het Erasmus MC en werkt als Arts VG bij YOUZ de Banjaard, een GGZ-poli voor LVB bij stichting de Linde en bij de VG-instellingen de Haardstee en het Houvast.

"Waarom zou een behandelaar binnen de GGZ een patiënt met LVB moeten kunnen of willen behandelen? Er bestaan ondertussen toch gespecialiseerde poliklinieken voor deze doelgroep? Kan de patiënt niet naar een AVG-poli? Sluit mijn competentieprofiel wel aan bij wat de patiënt nodig heeft?"
 
Het zijn inderdaad verwarrende tijden voor de behandelaar. Tot voor kort werd TIQ<85 als expliciet exclusiecriterium gehanteerd maar die tijd is voorbij. Wat nu als blijkt dat de patiënt door zijn verstandelijke vermogens niet kan profiteren van de geboden behandeling?
Deze workshop biedt handvatten om te voorkomen dat een lager IQ niet een impliciet exclusiecriterium dreigt te worden.


10 A Van seksueel trauma naar plezierige seks: het belang van exposure

Gertruud Borst, (Psychotherapeut, seksuoloog NVVS en systeemtherapeut NVRG
&
Marieke Brauer, (Klinisch Psycholoog-Pscyhotherapeut)

Bij meer dan 50% van de patiënten die we bij PsyQ zien voor traumabehandeling is de PTSS gerelateerd aan seksueel geweld/misbruik. Deze patiënten wordt doorgaans, zoals beschreven in de kwaliteitsstandaard psychotrauma- en stressorgerelateerde stoornissen, alleen een traumagerichte behandeling geboden.

Waarom is het belangrijk om ook aandacht te hebben voor seksualiteit? Onderzoek laat zien dat seksuele problemen vaak blijven bestaan, zelfs na effectieve traumabehandeling. In deze workshop delen de sprekers hun ervaringen met een innovatieve groepsbehandeling, waarbij het doorbreken van angst en vermijding centraal staat als sleutel naar herstel en seksueel welzijn.

10
B
Grenzen en wensen – herstel van intimiteit na trauma

Petra Leijdens (psychiater, specialistisch groepstherapeut NVGP, PsyQ Leiden) & Chantal Musch (ervaringsdeskundige, PsyQ Leiden)

Een ervaringsgerichte workshop over herstel na trauma, met focus op intimiteit en seksualiteit. Je ervaart oefeningen rondom grenzen en wensen en krijgt inzicht in een lichaamsgerichte herstelmodule.

11 Hoe hou je als zorgverlener de naasten naast de cliënt

Chris Hartman, (Familie-ervaringsdeskundige en zelfstandig coach, Antes)

Jouw eerste taak als zorgverlener is de behandeling van je cliënt, zodat die een weg vindt naar herstel.
Het daadwerkelijke herstel van een cliënt vindt plaats in de eigen thuisomgeving.

Naasten kunnen zowel bij de behandeling als bij het herstel een belangrijke rol spelen.
Hoe betrek jij de naasten bij de behandeling?

Hulpmiddelen hiervoor zijn de zorgstandaard Naasten en de diverse werkkaarten die daarin genoemd worden.
En kan je onder andere via herstelgericht werken en netwerkzorg de naasten betrekken.
De benadering van naasten gebeurt meestal via de cliënt en wie voor de cliënt helpend kan zijn.
Belangrijke benadering én met een uitdaging: Wat speelt er bij de naasten?
Zijn die in staat de hun gevraagde rol te vervullen?
En is dat altijd helpend voor het herstel?
Wat doet de hele problematiek rondom je cliënt met de naasten?

En wat als de cliënt geen naastengegevens verstrekt?
Of als de naasten door overtuigingen of andere cultuur niet-helpend gedrag vertoont?

We gaan met een leuke oefening aan de slag om met een diermetafoor te herkennen welk gedrag je naaste toont.
Of om te herkennen welk dier bij jóu past.
Op die manier ervaar en voel je hoe de ander reageert en wat dat met jou doet.

Door het ervaringsverhaal van Chris krijg je een blik op wat een behandeling of opname met een vader doet.
Kijk je even mee vanuit de ogen van een naaste en zijn kant van het verhaal.
Chris werkt als familie-ervaringsdeskundigen bij Antes, divisie Wonen en is hij er voor de naasten.
En is zijn meest gestelde vraag: “Hoe gaat het nu met ú, als naasten van een cliënt?”

12 Transdiagnostisch en holistisch werken in de praktijk - inzichten uit 20 jaar integrale psychiatrie

Matthijs Eendebak, psychiater en teamleider inhoudelijke zaken, Lentis ggz Groningen

Transdiagnostisch en holistisch behandelen vraagt om kijken voorbij DSM-classificaties en richtlijnbehandelingen, met aandacht voor lichaam en geest, met de therapeutische relatie centraal. Het Centrum Integrale Psychiatrie (CIP) van Lentis is een TOPGGZ afdeling en al 20 jaar pionier op dit gebied. In deze workshop verkennen we hoe biologische, psychologische en existentiële dimensies samenkomen in diagnostiek en behandeling, met oog voor praktische toepasbaarheid.